X
sumerian language/ sumer dili فرهنگ و زبان سومري / سومئر ديلي

السلام عليك يا علي بن موسي الرضا

نظرات 1

سلام اوْلسوُن سيزه ، اي امام رضا!

     

غزلي از حضرت امام خمینی(ره): من به خال لبت ای دوست گرفتار شدم

نظرات 3



1من به خال لبت اى دوست گرفتار شدم     چشم بیمــــار تــــو را دیــدم و بیمار شدم

2فارغ از خود شدم و کوس اناالحق بزدم       همچــــو منصــور خــــــریدار سرِ دار شدم

3غم دلدار فکنده است به جانم، شررى       کـــه بـــه جــــان آمدم و شهره بازار شدم

4درِ میخانه گشایید به رویم، شب و روز        که من از مسجد و از مدرسه، بیزار شدم

5جــــامــه زهد و ریا کَندم و بر تن کردم       خــــرقــــه پیــــر خـــراباتى و هشیار شدم

6واعـــظ شهــر کــه از پند خود آزارم داد       از دم رنــــد مــــى‏آلــــوده مــــَددکار شدم

7بگـــذاریــــد کــــه از بتکــده یادى بکنم       مـــن کـــه با دستِ بت میکده، بیدار شدم

ادامه مطلب ...
     

ترک در اشعار حافظ

نظرات 0

 دوران زندگی حافظ ، عصری پر آشوب و پر تنش بوده است. گاه آن ترک شیرازی – شاه شجاع – و گاه آن محتسب سخت گیر – امیر مبارزالدین – شیراز را اداره می کردند.


 زاهدان و عابدان نیز گاه از سر ریا ، دلق و تسبیح و سجاده می گستردند و برخی مردم نیز سفله و عاری از هنر بودند.


آب و هوای فارس عجب سفله پرور است

کو همرهی  که  خیمه از این خاک برکنم

 

سخندانی و خوشخوانی نمی ورزند در شیراز

بیا حافظ که تا خود را به ملکی دیگر اندازیم

 

در چنین عصری ، امیر تیمور گورکانی بر شیراز مسلط می شود و از حافظ ، سبب این بیت را جویا می شود.


اگر آن ترک شیرازی بدست آرد دل ما را

بخال هندویش  بخشم  سمرقند و بخارا را


 خواجه حافظ نیز از بخشش های کریمانه ی خود و تهی دست ماندنش می گوید و امیر تیمور نیز او را از مالیات معاف می کند.

در چنین دوران پر آشوبی است که واژه ی ترک ، مفاهیم گوناگونی به خود می گیرد و رنگین کمان معانی آن پر رنگ تر می شود.

 

زبان ترکی


یکیست ترکی و تازی در این معامله حافظ

حدیث عشق بیان کن بدان زبان که تو داندانی

 

کاربرد واژه تورک در معنای حقیقی


به شعر حافظ شیراز می رقصند و می نازند

سیه چشمان کشمیری و ترکان سمرقندی

 

خیز تا خاطر بدان ترک سمرقندی دهیم

کز نسیمش بوی جوی مولیان آید همی

 

یا رب این نو دولتان را با خر خودشان نشان

کاین همه ناز از غلام ترک و استر می کنند

 

کاربرد واژه ترک در معنای مجازی

دلم ز نرگس ساقی امان نخواست به جان

چرا  که  شیوه  آن  ترک  سیه دل دانست

 

غلام چشم  آن ترکم که در خواب خوش مستی


نگارین گلشنش روی است ومشکین سایبان ابرو

 

آن  ترک  پری چهره که دوش از بر ما رفت

آیا  چه  خطا  دید  که  از راه  خطا  رفت

 

چشم مخمور تو دارد ز دلم قصد جگر

ترک مست است مگر میل کبابی دارد

 

بیا که ترک فلک خوان روزه غارت کرد

هلال  عید  به  دور  قدح  اشارت   کرد

 

فغان کاین لولیان شوخ شیرین کار شهر آشوب

چنان بردن صبر از دل که  ترکان  خوان  یغما را

 

به تنگ چشمی آن ترک لشکری نازم

که حمله بر من درویش یک قبا آورد

 

یا رب این بچه  ترکان چه دلیرند به خون

که  به  هر  تیر  مژه  شکاری   گیرند

 

ترک عاشق کش من مست برون رفت امروز

تا دگر خون  که از  دیده روان  خواهد بود

 

نگاری چابکی  شنگی  کلهدار

ظریفی مه وشی ترکی قبا پوش

 

باز کش یک دم عنان ای ترک شهر آشوب من

تا ز اشک و چهره راهت پر زر و گوهر کنم

 

داستان های ترکان


محمود بود عاقبت کار در این راه

گر سر برود در سر سودای  ایازم

 

شاه ترکان  سخن  مدعیان می شنود

شرمی از مظلمه خون سیاووشش باد

 

شاه ترکان چو پسندید و به چاهم انداخت

دستگیر ار نشود  لطف تهمتن  چه  کنم

 

قبایل ترک

 

به مشک چین و چگل نیست بوی گل محتاج

که  نافه هاش   ز بند قبای  خویشتن  است

 

 

سوختم  در چاه صبر از بهر آن  شمع  چگل

شاه ترکان فارغ است از حال ما ، کو رستمی

                                             

صفای خلوت خاطر از آن شمع چگل جویم

فروغ چشم و نور دل  از  آن ماه ختن  دارم

 

شهرهای ترک نشین

حافظ چو ترک غمزه ترکان نمی کنی

دانی کجاست جای تو خوارزم یا خجند

 

به شعر حافظ شیراز می رقصند و می نازند

سیه چشمان کشمیری  و  ترکان سمرقندی

 

واژگان ترکی در شعر حافظ


ایاغ (آیاق) : پیاله

به چمن خرام و بنگر بر تخت گل که لاله

به ندیم شاه ماند که به کف ایاغ دارد

 

یغما (ییغما) :غارت

علم و فضلی که به چل سال دلم جمع آورد

ترسم  آن  نرگس  مستانه  به  یغما  ببرد   


گزلک (گزلیک) : کارد

بنما به من که منکر حسن تو رخ تو کیست

تا دیده اش  به  گزلک غیرت  برآورم

 

یرغو (یارغی) : داوری

عاشق از قاضی نترسد می بیار

بلکه از یرغوی دیوان نیز هم

     

اصطلاحات نجوم و ستاره شناسی در زبان ترکی

نظرات 1

ایرقی تاق : ستاره جبار

آق  آیقیر : ستاره الشُعرا ، شعرای یمانی (سیروس)

ایکی  بوز آت : کچیک آیی بُرج ینده " ایکی قارداش " اولدوزو

اۆلکر : اولکر اولدوزو

چولپان : چوبان اولدوزو ، زهره (الدراک للسان الترک ؛ سنگلاخ)

باغیرساقان : ستاره دُبران

آرا آیی : ماه شوال (فرهنگ سنگلاخ)

آراییجی یولدوزلر : ستاره فرقدان ، دو برادر (فرهنگ سنگلاخ)

ارسلان : برج شیر (فرهنگ سنگلاخ)

آجون / آژون / اوچون : جهان

اۆچ یولدوز: ستاره میزان (فرهنگ سنگلاخ)

اورکار (اۆلکر) : ستاره پروین (فرهنگ سنگلاخ)

اوغلاق : برج جدی (فرهنگ سنگلاخ)

اویاقماق (تولونماق): غروب کردن کواکب (فرهنگ سنگلاخ)

اؤی (اؤد) : برج ثور

ایکی پیکر: جوزا ، دو مسگر (فرهنگ سنگلاخ)

باشی اؤلکو: برج میزان (فرهنگ سنگلاخ)

توش: نیمروز و وقت ظهر (فرهنگ سنگلاخ)

توغماق : طالع شدن (فرهنگ سنگلاخ)

توقوز اتابک : نُه فلک (سنگلاخ)

تیمور قازوق : ستاره جُدی (فرهنگ سنگلاخ)

چاق / چاغ : وقت و زمان ( گئجه چاغی : شب هنگام)                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           

چولپان : کروان قیران (شعری)

سَقیت: ستاره بهرام

سامان اوغریسی : کهکشان                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     

قارا قوش : سیاره مشتری ، ستاره میزان (دیوان لغات الترک)

أره ن تۆز: مشتری ، میزان   

     

اعضای بدن در ترکی

نظرات 0

 تورکجه ده  بدن اعضاسی  آدلاری نین چوخو " – ق / - ک / - ل / - ن / - ش / - ز"  صامتلری ایله بیتیر.

 

ق :آیاق (پا)، داماق (کام دهان)، دالاق (طحال) ، دوداق (لب)، آشیق (قاب) ، باغیرساق (روده)، قوُرساق (معده) ، بییق ( بیغ / بوغ: سبیل) ، قولتوُق (زیر بغل) ، قاسیق (عانه)، داشاق (خایه) ، قیغیرداق (خیخیرداق/ خیت خیت : غضروف ) ، قوُیروق (دم)، بارماق (انگشت) ، بوُخاق (غبغب) ، دیرناق (ناخن) ، توپوُق (پاشنه)، تویناق (سُمّ اسب و...) ، یاناق (گونه) ، یانچاق (لنبر)، یوُمروق (مشت) ، قوووُق (مثانه).

جایناق (جیرناق: چنگال) ، اویناق (مَفصل) ، قورشاق (کمر)

ک : سۆموک (استخوان) ، بیله ک (مُچ)، بؤیره ک (کلیه) ، دیرسه ک (آرنج) ، اۆره ک  (قلب)، امجَک (پستان)، أرنه ک ( بارماق : انگشت) ، خیرتده ک (گلو) ، گؤبه ک (ناف) ، اینجیک (مچ ) ، گمیرچه ک (غضروف)، کۆره ک (پشت) ، مؤچۆک (دنبالچه) ، تۆک (موی سرو بدن) ، امگک (جاندانه ، بخش نرم کاسه سر)

 

ل : بئل (کمر) ، أل (دست) ، قول (بازو) ، دیل (زبان) ، دال (پشت ، خلفی) ، تئل (زلف)، ساققال (ریش) ، کؤنول (دل) ، قیل (موی زبر).

 

ن : آلین (پیشانی) ، بویوُن (گردن) ، قارین  (شکم)، بوروُن (بینی) ، بئیین (مغز) ، چیین (شانه ، سر بازو).

 

ز: بوغاز (گلو)، آغیز(دهان) ، گؤز(چشم)، دیز(زانو) ، اۆز(صورت).

 

ش : باش (سر)، دیش (دندان)، قاش (ابرو) ، دؤش (سینه).


     

معنای کشور پرو

نظرات 0

معناي " پرو " در تركي سومري = آب فراوان

  PU
رود ، چشمه (بولاق ، پینار) ، منبع آب
LU
  فراوان (پسوند فراوانی در ترکی مانند عاغیللی ، هوشلو)



pu [WELL] wr. pu2 "lower course, footing; cistern, well; fish pond; source of river


lu [ABUNDANT] wr. lu "(to be) abundant; to heap up

     

آسیب شناسی آموزش زبان فارسی در مناطق دو زبانه

نظرات 0

پیشگفتار

 

 آموزش زبان دوم و بویژه زبان کهن و شیرین فارسی در مناطق دو زبانه کاری نسبتاً سخت و هنرمندانه است.

 

 آنچه که آموزش زبان فارسی را در مناطق دو زبانه سخت و دشوار می کند، از دو عامل " انتقال زبانی "  و  " ناکارآمدی کتاب های زبان و ادبیات فارسی " سرچشمه گرفته است.

انتقال زبانی

 

 از آنجا که دانش آموزان زبان مادری خود را زودتر از زبان فارسی یادمی گیرند ، بنابراین برای ساخت جمله های فارسی از دستور زبان و ساختار زبان مادری خود کمک می گیرند که به این عمل " انتقال زبانی " گفته می شود.

 چون بیشتر جمله ها و ترکیب های دستور زبان مادری (زبان اول) با دستور و ساختار زبان دوم ، همگونی و هماهنگی ندارد؛ این عامل باعث پیدایش " خطاها " یِ  دستوری ، واژگانی و ... می شود.

 

خطاهای گفتاری و نوشتاری دانش آموزان را نباید سرزنش کرد ، زیرا نشانه ی کوشش و پیشرفت آن ها در یادگیری زبان دوم است.

معلم و دبیر زبان فارسی بایستی با خوشرویی و نرمخویی جمله ها و تلفظ های نادرست دانش آموزان را اصلاح کرده تلفظ یا جمله ی درست را چندین بار تکرار کند تا در ذهن دانش آموزان جای گیرد.

سرزنش و نکوهش پی در پی دانش آموزان در کلاس های درس زبان فارسی سبب خواهد شد که آن ها از زبان دوم بدشان بیاید و انگیزه ای برای ادامه ی یادگیری آن نداشته باشند و یادگیری کندتر و آهسته تر می شود.

 معلم مناطق دو زبانه نباید دانش آموزان را در سر کلاس از سخن گفتن به زبان بومی و مادری خود محروم کند و یا زبان و لهجه ی آنان را بد ، عامیانه ،    غیر ادبی و نابهنجار ارزیابی کند.

 داروی بد و یک جانبه نگری  معلم زبان  فارسی ، درباره زبان بومی دانش آموزان ، اثرات بسیار شوم و ویرانگری را در ذهن آن ها  به جا می گذارد. زیرا دانش آموزان نسبت به همه ی آگاهی هایی که از راه زبان مادری خود به دست آورده اند؛ بدبین شده و آن دانش و آگاهی ها را بی ارزش خواهند شمرد.     در آینده نیز دچار " بُحران هویت " ، خود کم بینی و کاهش عزت نفس شده نسبت به همه ی ارزش ها و فرهنگ جامعه ی خود بی تفاوت و بدبین خواهند شد.

 

 کسی که در مناطق دو زبانه تدریس می کند ، بایستی از هردو زبان آگاهی خوبی داشته باشد ؛ زیرا از یک سو دانش آموزان با وی احساس دوستی بیشتری خواهند کرد و از سوی دیگر ، چون از تفاوت های هر دو زبان آگاهی دارد ، بهتر می تواند دانش آموزان را در کار زبان آموزی راهنمایی کند.

 

 برای مثال ، معلمی که در منطقه ی بزرگ آذربایجان تدریس می کند ، می داند که واجگاه صامت های " گ ، ک ، ق " با واجگاه آن در زبان فارسی یکی نیست. معلم می تواند این نکته را به دانش آموزان خود یاد بدهد تا آن ها دارای لهجه (ی ناخواسته) نباشند و فارسی را با لهجه ی ترکی صحبت نکنند.

 

 معلم آگاه و دلسوز می داند که مصوت های فارسی کشیده تر از مصوت های ترکی هستند. او می تواند با چند مثال ساده این نکته ی مهم را به داش آموزان خود یاد بدهد.

 

فارسی

ترکی

 سامان

 دانا

 بال

 سامان ( به معنای کاه)

 دانا ( به معنای گوساله)

 بال (به معنای عسل)

 

ناکارآمدی کتاب های زبان و ادبیات فارسی

 

 کتاب های ادبیات فارسی نیز در آموزش زبان فارسی کارایی و بهره دهی خوبی ندارند ؛ زیرا از یک سو دستور زبان مناسب و امروزینه هنوز نوشته نشده است و از سوی دیگر در ادبیات فارسی کوشش بسیار شده است تا دانش آموزان با سبک و نگارش و جمله بندی متون ادبی کهن آشنا شوند.

 آشنایی با متون کهن برای کسی که می خواهد در آینده پژوهشگر تاریخ ادبیات بشود ، بسیار سودمند است ؛ اما برای دانش آموزی که می خواهد خلبان ، مهندس یا جراح قلب و ... بشود ، چه سودی می تواند داشته باشد؟


 یکی از مهمترین داشواری های آموزش زبان فارسی ، نگارش دستور زبان آن است.

دستور زبان فارسی که در سده های پیشین از روی دستورهای عربی نوشته شده است ، امروزه نیز از روی دستورهای اروپایی الگو برداری و نوشته می شود.

در حالی که دستور هر زبانی را باید از درون خود آن زبان – و سخنگویان آن – بیرون کشید و نوشت.

 در دستورهای کنونی نارسایی های بسیاری در تعریف فعل ماضی و ... به چشم می خورد که نمی توان از آن چشم پوشی کرد. مثلا در جمله ی " شاید فردا به تهران رفتم تا از نمایشگاه کتاب دیدن کنم " ؛ فعل  رفتم  به معنای آینده بکار رفته است.

 همچنین صورت های کهن و مهجور افعال در کنار صورت های رایج آن آورده شده است که بایستی آن ها را از هم جدا کرد. مثلا: همی گفتم / می گفتم.


 البته برخی از واژه های عامیانه و محلی نیز وجود دارند که در فارسی رسمی و معیار بکار نمی روند و بر دشواری یادگیری زبان و ادب فارسی اٍر می گذارند؛ مثلا: مانده نباشی بجای خسته نباشی ، هپروت ، تُخس و ...

ادامه مطلب ...
     

اسکی تورکجه ایله بو گونگو ژاپن دیللری نین قارشیلاشدیریلماسی

نظرات 0